Rehin Nedir? Rehin İşlemleri Nelerdir?

REHİN HAKKI NEDİR? REHİN İŞLEMLERİ NELERDİR?

Rehin hakkı, borçlunun alacaklıya verdiği sınırlı bir ayni haktır. Bu hak iki temel işleve sahiptir:

1. Alacaklı için teminat oluşturur.
2. Borçlunun kredi bulmasını kolaylaştırır.

Rehin hakkı söz konusu alacağın temin edilmediği durumda alacaklıya üzerinde rehin hakkı kurulan malı paraya çevirip alacağını tahsil etmesine olanak verir.

Rehin hakkının kurulması için:

• Taraflar rehin sözleşmesi yapar.
• Taşınmazlarda tapu siciline tescil gerekir.

Bu işlemler, rehnin geçerliliği ve alacaklı haklarının korunması açısından önemlidir.

Rehin hakkının özellikleri:

• Alacak hakkına bağlıdır.
• Bölünemez niteliktedir.

Kanun, rehni iki ana kategoride düzenler:

1. Taşınır rehni
2. Taşınmaz rehni

Taşınır rehni, genel olarak borçlunun, alacağın teminatı olarak kendisine ait bir taşınırı veya üçüncü bir kişiye ait bir taşınırı alacaklının zilyetliğine devretmesiyle kurulur. Ancak kanunda belirtilen istisna durumlarda zilyetlik devri olmaksızın veya taşınır malın kayıtlı olduğu sicile tescil edilmesi yoluyla rehin kurulabilir.

Rehin hakkının borca bağlı niteliğinden kaynaklı olarak taşınır rehinle güvence altına alınan alacağın herhangi bir sebeple sona erdiğinde rehin hakkı da sona erer, rehinli alacaklının taşınırı iade etmesi gerekir. Rehnin bölünmezliği ilkesinin bir gereği olarak alacağın tamamı ödenmedikçe rehinli alacaklının rehnedileni veya onun bir kısmını rehin verene iade zorunluğu yoktur.

Borcun muaccel olmasına karşın ödenmemesi durumunda rehinli alacaklının söz konusu taşınırı vermekten kaçınmakla birlikte, teslime bağlı rehin hükümlerine göre rehin konusunun paraya çevrilmesini isteme hakkı da vardır.

Taşınmaz rehni alacağın teminini sağlamak amacıyla yalnızca tapuya kayıtlı olan taşınmazlar üzerinde kurulabilen sınırlı bir ayni haktır. 

Taşınmaz rehninin kurulmasına ilişkin sözleşmenin geçerliliği, taşınır rehninin aksine resmî şekilde yapılmış olmasına bağlıdır.  Kanunda öngörülen ayrık durumlar hariç olmak üzere taşınmaz rehni tapu kütüğüne tescil ile doğar.

Taşınmaz rehni alacağın teminini sağlamak amacıyla yalnızca tapuya kayıtlı olan taşınmazlar üzerinde kurulabilen sınırlı bir ayni haktır. TMK madde 862’ye göre; Rehin, taşınmazı bütünleyici parçaları ve eklentileri ile birlikte yükümlü kılar.

Rehnin kuruluşu sırasında makine, otel döşeme eşyası gibi açıkça eklenti olarak gösterilen ve tapu kütüğünde beyanlar sütununa yazılan şeyler, kanuna göre bu nitelikte olamayacakları ispat edilmedikçe eklenti sayılır.

Taşınmaz rehni genel olarak arsalar yani tarla, bahçe gibi boş araziler ve binalar yani konut işyeri ve ticari binalar üzerinde kurulabilir. Üzerine rehin hakkı kurulan taşınmaz borçluya veya üçüncü bir kişiye ait olabilir, taşınmazın borçlunun mülkiyetinde bulunması gerekmez.

Taşınmaz rehni taşınmazın sahibi tarafından alacaklıya güven sağlamak amacıyla oluşturulur. Özellikle banka veya finans kuruluşlarından alınan krediler için kurulur. Bunun yanında ticari işletmeler arasındaki borçların alacakları ;taşınmazın teminat olarak gösterilmesi durumunda teminat alacakları için kurulabilir.

TMK Madde 875’e göre;

Taşınmaz rehninin alacaklıya sağladığı güvencenin kapsamına şunlar girer:

1. Ana para,
2. Takip giderleri ve gecikme faizi,
3. İflâsın açıldığı veya rehnin paraya çevrilmesinin istendiği tarihe kadar muaccel olmuş üç yıllık faiz ile son vadeden başlayarak işleyen faiz.

Daha önce belirlenmiş olan faiz oranı, sonradan gelen alacaklıların zararına olarak artırılamaz.

TMK hükümlerince kamulaştırmaya ilişkin hükümler saklı olmak üzere aşağıdaki hallerde taşınmaz rehni sona erer.

Borcun Tamamen Ödenmesi: Borçlu alacaklıya olan borcunu tamamen ödediğinde alacaklı artık bu rehne ihtiyaç duymaz ve rehin tescilini terkin ettirmesi gerekir.

Alacaklının Feragat Etmesi: Borçlu taşınmaz rehniyle güvence altına aldığı borcu kısmen veya tamamen ödememiş dahi olsa alacaklı rehin hakkından feragat edebilir ve tescili terkin ettirebilir.

Rehin Hakkı Süresinin Dolması: Eğer taşınmaz rehni belirli bir süre için tesis edilmişse bu sürenin dolmasıyla rehin hakkı da sona ermiş olur.

Rehinli taşınmazın yok olması: Rehin edilen taşınmazın yok olması durumunda rehin hakkı ortadan kalkar.

Borç muaccel olmasına karşın ödenmediği takdirde alacaklının rehinli taşınmazın satışıyla borcunu tahsil etmesi durumunda rehin hakkı sona erer. Rehinli malın paraya çevrilmesi genellikle borçluya karşı icra takibi başlatılarak gerçekleştirilir. Borçlunun ödeme yapmaması durumunda ilgili icra dairesine başvurarak rehinli taşınmazın satışını talep eder. Rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takip ilamsız bir takip türüdür yani rehin alacaklısının takip yapabilmek için mahkeme kararına ihtiyacı yoktur. Rehin alacaklısı kişinin alacağını tahsil etmek için kural olarak öncelikle rehnin paraya çevrilmesi ile takip yoluna başvurması gerekir.

Önemle belirtmek gerekir ki bu yazıdaki bilgilerin tamamı genel bir bilgilendirme içermekte olup hukuki danışmanlık ve reklam gibi algılanmamalıdır.  Yaşanılan her bir olay ve uyuşmazlığın bağımsız biçimde ayrı bir hukuki değerlendirmeye tabi tutulması gerekir. Ayrıca her bir hukuki konu ve meselenin çözümü uzman bilgisi gerektirmektedir. Bu sebeple de karşı karşıya kaldığınız hukuki uyuşmazlıklar ve olaylar için yetkin bir avukattan hukuki danışmanlık almanızı, Yargıya taşınan uyuşmazlıklar açısından da dosyalarınızı yetkin bir avukat aracılığı ile takip etmenizi öneririz. Yukarıdaki makale ile ilgili olarak veya her türlü hukuki destek ve danışmanlık için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.