İbra / İbraname Nedir?

İbra, Arapça kökenli bir kelime olup “kabul etme, onaylama, yükümlülükten kurtulma” anlamına gelir. 

Hukuki terminolojide ise ibrâ, bir borcun veya yükümlülüğün yerine getirildiğinin, alacaklının borçluya karşı olan haklarını tamamen veya kısmen bıraktığının yazılı ya da sözlü olarak onaylanmasıdır. Başka bir ifadeyle, borcun tamamen veya belirli bir kısmının ödenmesi veya yerine getirilmesiyle birlikte, alacaklının borçluya karşı herhangi bir talepte bulunmayacağını kabul etmesidir.

İbra Hangi Durumlarda Kullanılır?

İbra, özellikle borç-alacak ilişkilerinde tarafların hak ve yükümlülüklerinin sona erdirilmesinde önemli bir kavramdır. Aşağıdaki durumlarda ibra söz konusu olabilir:

1. Borç Ödeme Sonrası: Borçlu, borcunu tamamen veya kısmen ödediğinde, alacaklı ibrâ belgesi ile borcun ödendiğini kabul eder.
   
    
2. Sözleşmenin Tamamlanması: Taraflar arasında yapılan sözleşme gereği yükümlülükler yerine getirildiğinde, ibra ile bu durum tescillenebilir.
   
    
3. Hukuki Anlaşmalar: İbra, taraflar arasında bir ihtilafın sona erdirilmesi ve hakların feragat edilmesi amacıyla da kullanılabilir.
   
    

İbraname Nedir?

İbraname ise ibranın yazılı ve resmi biçimde belgelendiği dokümandır. Borcun ödendiği ve alacaklının bu ödemenin kabul edildiğini açıkça gösteren, tarafların hak ve yükümlülüklerinin sona erdiğini tescilleyen yazılı onaydır. İbranamenin geçerliliği için tarafların imzalarının bulunması gerekir; noter onayı ise belgenin hukuki geçerliliğini güçlendirir. (Özellikle işçi-işveren, sigorta şirketi-şahıs gibi tarafların eşit konumda olmadığı ilişkilerde, ibra her zaman geçerli kabul edilmeyebilir.)

İbraname, borç ilişkilerinin sona erdiği her durumda kullanılabilir. Özellikle;

• İşçi ile işveren arasında işten ayrılma sürecinde,
  
   
• Kiracı ile ev sahibi arasındaki kira borcu kapanışlarında,
  
   
• Satıcı ile alıcı arasındaki mal teslimi sonrası işlemlerde,
  
   
• Alacak-borç ilişkilerinin sona erdiği hukuki anlaşmalarda
  
   

yazılı bir ibraname düzenlenerek, tarafların ileride herhangi bir hak talebinde bulunmaması sağlanabilir. Bu belge, tarafların anlaşmazlık yaşamaması adına hukuki güvence niteliği taşır.

İbra ve İbranamenin Hukuki Önemi:

• Delil Niteliği Taşır: İbra ve ibraname, , borcun ödendiğine dair resmi bir delil olarak mahkemelerde kullanılabilir.
  
   
• Hakkın Sona Erdiğinin Kanıtıdır: Alacaklının, borçludan herhangi bir talepte bulunamayacağını gösterir.
  
   
• Hukuki Güvence Sağlar: Borçlu açısından, borcunu yerine getirdiğinin ispatı ve ileride aynı borç için tekrar talepte bulunulamayacağının güvencesidir.
  
   
• Haksız İddialara Karşı Koruma: İbra edilen borç konusu, sonradan tekrar talep edilemez, bu da borçluya karşı haksız taleplerin önüne geçer.
  
   

İbra/İbraname Nasıl Yapılır?

• Yazılı Olması Tercih Edilir: Sözlü ibra da geçerli olmakla birlikte, (genel kural olarak sözlü ibra mümkündür. Ancak bazı özel durumlarda yazılı ibra zorunludur. Özellikle iş hukukunda bu durum oldukça önemlidir.) kanıt açısından yazılı ibranın yapılması daha güvenlidir.
  
   
• İbra Belgesi Düzenlenmeli: Borcun ödendiği ve alacaklının bu ödemenin kabul edildiği açıkça belirtilmelidir.
  
   
• Tarafların İmzaları Olmalıdır: Belgenin geçerliliği için her iki tarafın da imzası gerekir.
  
   
• Gerekirse Noter Onayı Alınabilir: Özellikle yüksek meblağlı işlemlerde noter onayı, belgenin resmi delil niteliğini güçlendirir.

Dipnot:

Bu yazı, ibra ve ibraname kavramları hakkında temel bir bilgilendirme sunmaktadır. Daha teknik detaylar, yasal dayanaklar ve içtihatlar için mutlaka bir avukata danışmanız yararlı olacaktır.