Bekçilerin Üst Arama Yetkisi Var Mıdır 2024?

30.11.2024 tarihli ve 32738 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Dahiliye Memurlari Kanunu Ve Bazi Kanunlar İle 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile bekçilerin arama yetkisi bakımından yeni bir düzenlemeye gidilmiştir.

Anayasa Mahkemesi’nin 2015/41, E., 2017/98 K. sayılı ve 04.05.2017 tarihli kararıyla; Polis Vazife Ve Salȃhiyet Kanununun 4/A maddesi 6. fıkra 3. cümlesi hükmünde düzenlenen “kişinin üstü ve eşyası ile aracının dışarıdan bakıldığında içerisi görünmeyen bölümlerinin aranması” yetkisi, Anayasanın 20. maddesinde düzenlenen özel hayatın gizliliği ilkesine aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Ancak kaba üst araması yetkisi devam etmiştir.

7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanununun md. 7/6 hükmünde  “Çarşı ve mahalle bekçisi, durdurduğu kişinin üzerinde veya aracında silah ya da tehlike oluşturan diğer bir eşyanın bulunduğu konusunda yeterli şüphe bulunduğunda, kendisine veya başkalarına zarar verilmesini önlemeyi amaçlayarak el ile dıştan kontrol dahil gerekli tedbirleri alabilir. Ancak bu amaçla kişinin üstündeki elbisenin çıkarılması veya aracın dışarıdan bakıldığında içerisi görünmeyen bölgelerinin açılması istenemez.” düzenlemesi ile bekçilere de kaba üst araması yetkisi tanınmıştı. Ancak ilgili hüküm 30.11.2024 tarihli ve 32738 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Dahiliye Memurlari Kanunu Ve Bazi Kanunlar İle 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 44. maddesi ile aşağıdaki gibi değiştirilmiştir;

“Çarşı ve mahalle bekçisi durdurduğu kişi üzerinde veya aracında silah ya da kendisinin veya başkasının yaşamını tehlikeye sokabilecek bir eşyanın bulunduğu hususunda yeterli şüphenin varlığı hâlinde, kendisine veya başkasına zarar verilmesini önlemek amacıyla kişiler üzerinde yoklama suretiyle el ile dıştan kontrol yapabilir. Araçlarda ise aracın dışarıdan bakıldığında içerisi görünen bölümlerini kontrol edebilir. Bu amaçla üst ve araç araması yapılamaz, kişinin üzerindeki elbisenin çıkarılması veya aracın, dışarıdan bakıldığında içerisi görünmeyen bölümlerinin açılması istenemez.”

Görüldüğü üzere bekçilere tanınan arama yetkisi yalnızca kaba üst araması şeklinde olup amaç bakımından da sınırlandırılmıştır. Ayrıca bu amaçla kişinin üzerindeki elbisenin çıkarılması veya aracın, dışarıdan bakıldığında içerisi görünmeyen bölümlerinin açılması da bekçiler tarafından istenemeyecektir.

Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 2020/21042 E., 2021/12572 K. sayılı ve 29.11.2021 tarihli ilamında da; arama yetkisi olmayan bekçilerin bulduğu suç eşyası soruşturmaya konu edilemeyeceği içtihat edilmiştir.